به گزارش شبکه ساختمان به نقل از پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، پرویز پیران، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی آکادمی سوئیس برای توسعه، در مراسم گرامیداشت روز جهانی اسکان بشر که در ساختمان دادمان وزارت راه و شهرسازی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای متداول بازسازی مسکن، اظهار کرد: در برنامه‌ریزی‌های مربوط به بازسازی پس از جنگ، معمولاً توجه اصلی به ساخت دوباره بناهای تخریب‌شده معطوف است؛ درحالی‌که تخریب یک خانه، افزون بر خسارت‌های فیزیکی، پیامدهای عمیقی بر زندگی فردی و اجتماعی ساکنان بر جای می‌گذارد.
وی با اشاره به اینکه خانه صرفاً یک فضای کالبدی برای سکونت نیست، افزود: با تخریب مسکن، بخشی از سرمایه زندگی، خاطرات و احساس امنیت افراد نیز از بین می‌رود. این خسارت‌ها به‌ویژه برای افرادی که سال‌های طولانی در یک خانه زندگی کرده‌اند، به‌آسانی قابل جبران نیست.
ضرورت توجه به آسیب‌های روانی در برنامه‌های بازسازی مسکن
پیران با اشاره به پیامدهای روانی تخریب خانه‌ها در جریان جنگ، از جمله تجربه مردم غزه، تأکید کرد: آسیب‌های ناشی از جنگ را نمی‌توان صرفاً به نشانه‌هایی مانند اضطراب و افسردگی محدود دانست؛ زیرا افرادی که هم‌زمان خانه، نزدیکان و اعضای خانواده خود را از دست می‌دهند، با تجربه‌ای عمیق از فقدان مواجه می‌شوند که آثار آن ممکن است برای سال‌های طولانی باقی بماند.
وی افزود: پیامدهای روانی چنین تجربه‌هایی حتی می‌تواند به نسل‌های بعد منتقل شود؛ ازاین‌رو، بررسی آثار بلندمدت جنگ و تخریب مسکن باید بخشی از برنامه‌ریزی‌های بازسازی باشد.
این جامعه‌شناس همچنین بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های فرهنگی جامعه ایران در مواجهه با فقدان و سوگ تأکید کرد و گفت: بهره‌گیری از دانش تخصصی در کنار شناخت ویژگی‌های فرهنگی جامعه می‌تواند به درک دقیق‌تر ابعاد انسانی بحران‌ها کمک کند.
بازسازی روابط اجتماعی در کنار بازسازی کالبدی
پیران ازهم‌گسیختگی روابط اجتماعی را از دیگر پیامدهای مهم جنگ و تخریب سکونتگاه‌ها دانست و اظهار کرد: آسیب به پیوندهای اجتماعی، به‌ویژه در شرایطی که مشکلات اقتصادی نیز تشدید می‌شود، می‌تواند مشارکت افراد در فعالیت‌های جمعی و توانایی آنان برای حفظ ارتباطات اجتماعی را کاهش دهد.
وی با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت فرسودگی ساختار اجتماعی تأکید کرد: بازسازی پس از جنگ نباید صرفاً به جبران خسارت‌های مادی و احداث ساختمان‌های جدید محدود شود؛ زیرا پیامدهای تخریب مسکن، تمامی ابعاد زندگی ساکنان و روابط اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
احیای احساس امنیت؛ ضرورتی در بازسازی پس از جنگ
این پژوهشگر حوزه توسعه شهری با بیان اینکه خانه باید محل آرامش و احساس امنیت باشد، خاطرنشان کرد: هنگامی که فضای سکونت به محیطی همراه با نگرانی و احساس خطر تبدیل می‌شود، پیامدهای آن از زندگی فردی فراتر می‌رود و کل جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
پیران در پایان تأکید کرد: در تدوین و اجرای برنامه‌های بازسازی پس از جنگ، ضروری است ابعاد روانی، انسانی و اجتماعی تخریب مسکن، هم‌زمان با بازسازی کالبدی ساختمان‌ها مورد توجه قرار گیرد تا فرایند بازسازی صرفاً به ایجاد فضاهای فیزیکی جدید محدود نماند.
وی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت بازنگری در ادبیات حوزه مسکن، استفاده از اصطلاح «مسکن خودساخته» به‌جای «سکونتگاه‌های غیررسمی» را پیشنهاد کرد.
منبع: پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی
