خسرو معتضد پژوهشگر تاریخ ایران، در نخستین جلسه شورای مرکزی ادوار با عنوان سی سال تجربه و خدمت در مسیر پیشرفت و آبادانی که در سالن همایش شهید چمران وزارت راه و شهرسازی برگزار شد،در تشریح سابقه معماری و شهرسازی در کشور گفت: برخی از کاخ های پادشاهان در کشورهای دیگر سبک معماری خود را از بناهای تاریخی ایران از جمله تخت جمشید می گرفتید.
وی افزود: دکتر غلامعلی همایون، نویسنده و پژوهشگر در دو جلد کتاب خود با بازنشر تصاویر ایران از دید سیاحان خارجی، به ویژه از اصفهان، این میراث تصویری را مستند کرده و تصاویر را برای بازسازی و طراحی ساختمانهای مدرن مورد استفاده قرار داده است.
معتضد در ادامه به اهمیت سابقه معماری ایران اشاره کرد و گفت: ایران دارای بیش از چهار هزار سال تجربه در مهندسی ساختمان و معماری است و برخی آثار باستانی نمونهای از استحکام و خلاقیت مهندسی ایران باستان هستند و ارزش علمی و هنری آنها هنوز پابرجاست.
وی افزود: فرودگاه مهرآباد در سال ۱۳۳۷ توسط مهندس مصطفی احمد شفیق ساخته شد و به عنوان نخستین پروژه فرودگاهی ایران تحت نظارت مهندسان خارجی اجرا شد.
این کارشناس تاریخ گفت: در آن دوران، به دلیل کمبود مهندس ایرانی، بسیاری از پروژههای کلان مانند فرودگاهها، ساختمانهای دولتی و هتلها توسط متخصصان اروپایی طراحی و اجرا میشد.
وی با تشریح نمونههایی از آثار و بناهای شاخص افزود: ساختمان بانک ملی، وزارت کشور، وزارت دارایی، دادگستری تهران و ایستگاه راهآهن تهران، با مشارکت مهندسان آلمانی و ایتالیایی ساخته شدند و تا امروز به همان شکل اولیه پابرجا هستند و در مقابل، ساختمانهای فرانسوی ساختهشده در کیش در اثر عوامل طبیعی و گذر زمان دچار تخریب شدهاند.
پژوهشگر تاریخ ایران فزود: پس از حوادثی مانند ریزش بخشی از فرودگاه مهرآباد که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از افراد شد، ضرورت تشکیل نهادی همانند سازمان نظام مهندسی احساس شد.
وی گفت: تشکیل این سازمان در سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۶ مطرح شد و سرانجام در ۲۲ اسفند ۱۳۷۴ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب و در فروردین ۱۳۷۵ جهت اجرا به وزارت راه و شهرسازی ابلاغ شد.
معتضد اضافه کرد: آثار شهرسازی در ایران باستان از جمله شهر حکمتانه، شهرهای ایلامی و سکونتگاههای تمدن کادوسی و مادها، بیانگر خلاقیت و مهارت ایرانیان در طراحی شهری بوده است.
وی همچنین به اهمیت کاروانسراها در ایران اشاره کرد و گفت: در زمان شاه عباس کبیر بیشتر از ۹۰۰ کاروانسرا ساخته شد که علاوه بر نقش تجاری، اهمیت اجتماعی و فرهنگی داشتند و زیرساختهای حمل و نقل و تجارت کشور را تقویت کردند.
وی ابراز کرد: ایرانیان در زمینههای سرامیکسازی، بافندگی قالی، ذوب فلزات و آجرسازی مهارت بالایی داشتند و آثار معماری مانند تخت جمشید و بناهای دوران اسکندر و مغول، مستند این مهارتهاست.
پژوهشگر تاریخ ایران درباره پیشرفت معماری دوران معاصر گفت:ساختمانهای شاخص همچون گنبد مسجد شاه، گنبد سلطانیه و بسیاری از بناهای مهم تهران، نشانهای از توانمندی و خلاقیت معماران ایرانی است.
معتضد گفت: با وجود مدرنسازی و تغییرات شهری، حفظ و مرمت آثار تاریخی و استمرار اصالت معماری ایرانی اهمیت بالایی دارد و باید به آن توجه ویژه شود.
وی در پایان به اهمیت بررسی و مطالعه دقیق پروژههای مدرن، مهندسان خارجی و نحوه تأثیر معماری ایران بر ساختمانهای تاریخی و مدرن تأکید کرد و گفت و افزود: بررسی اسناد و نقاشیهای تاریخی، شواهد ملموس از توانایی ایرانیان در خلق آثار معماری استثنایی را نشان میدهد که امروز نیز میتواند الگوی توسعه پایدار شهری باشد.